platform voor public governance, audit & control

Onderdeel van: EICPC

eicpc logo

Opinie


Naar een EICPC 2.0!


Door: Mark Somers, voorzitter EICPC
Laatste bijgewerkt op: dinsdag 7 januari 2020 om 23.24

Mark Somers.jpg

December 2019 (jaargang 17, nummer 6)

Beyond finance and control

Elke keer als ik in Schotland ben en ik rijd in mijn Landrover Defender 110 met rechts-zittend stuur naar een parking place op een single track road met om de zoveel meter een passing place om weer een hike naar de top van een munro in de Highlands te maken, geniet ik van het afwisselende landschap dat in de afgelopen miljarden jaren is gevormd – en nog dagelijks wordt gevormd en hervormd. Als ik mij dan door die Highlands over rotsachtige paden een weg baan om de munro te bedwingen en een riviertje kruis, leg ik altijd een paar stenen anders. Om de loop van de rivier te veranderen.

Toen ik na de middelbare school Rechten ging studeren had ik niet voor ogen dat ik ooit voorzitter van het EICPC zou worden. Nog los van het feit dat destijds – we praten over het begin van de jaren tachtig van de twintigste eeuw – het EICPC nog niet eens bestond, hoe kan een – van origine – jurist voorzitter worden van een vereniging waarvan het overgrote deel van de leden een financiële achtergrond heeft? Ooit zei een vriendje tegen mij – hij was hoogleraar forensische accountancy – dat een jurist per definitie niets van cijfers weet. Als penningmeester van de Dutch Marines Rowing Challenge en in de dagelijkse praktijk controller bij een groot schoolbestuur voor voortgezet onderwijs (omzet € 200 mln.), laat ik in het midden of die opmerking ook voor mij geldt, maar het is wel waarom ik als voorzitter van het EICPC vurig bepleit dat we als public controllers meer zijn dan financials. Ik weet dat ik daarmee ook recht doe aan voorgaande EICPC-bestuurders; ik voel mij in dat opzicht schatplichtig aan onze nog jonge historie.

Veranderingen beginnen vaak klein; zoals een verlegde steen in de rivier de loop ervan kan veranderen, zo kan de loop van de geschiedenis veranderen door de inzet en motivatie van een enkeling. Een enkeling die steun en navolging krijgt. Denk aan Ghandi of Mandela. Denk aan de jongeren die een voorbeeld vinden in Greta Thunberg en nu all over the world klimaatstakingen organiseren. Wie had kunnen bedenken dat we zouden spreken over ‘vliegschaamte’.

Ergens in het eerste decennium van de eenentwintigste eeuw raakte ik door mijn werk gefascineerd door de verhoudingen tussen de raad van bestuur en de raad van toezicht. Hoe kon een toezichthouder toezicht houden als de bestuurder weinig tot geen informatie gaf (informatie-asymmetrie)? Hoe kun je nou van goed bestuur (governance) spreken als de toezichthouder niet in staat blijkt om de bestuurder van megalomane projecten af te houden? Megalomane projecten die vaak mislukten en vervolgens – ik denk terecht – verontwaardiging in de publieke opinie opriepen. Dat was voor mij de drijfveer om de CPC-opleiding en aansluitend de masteropleiding te gaan volgen. Ik wilde meer weten over governance en ‘in control’.

Bij het schrijven van mijn scriptie voor de masteropleiding, stuitte ik op een voor onze professie als public controller treffende tekst van James Madison (1751-1836; vierde president van de USA):1

‘If men were angels, no government would be necessary and no internal controls required. If angels were to govern men, neither external nor internal controls on government would be necessary.’

Bestuurders en toezichthouders ‘snappen wel’ en ‘voelen wel aan’ wat goed bestuur is en hoe daar dan ook naar te handelen. Toch is de praktijk weerbarstiger gezien de (vele) incidenten binnen de (semi)publieke sector, die duidelijk maken dat de invulling van goed bestuur mensenwerk is en blijft. Elke macht vereist een tegenmacht (countervailing powers). Macht corrumpeert, en absolute macht corrumpeert absoluut (power tends to corrupt and absolute power corrupts absolutely). Niet-ingeperkte macht wordt vroeg of laat misbruikt (‘zonnekoning-gedrag’) en zal leiden tot integriteitsschendingen. Bestuurders zijn geen engelen. Zij verdienen daarom controllers (en overigens ook toezichthouders) die beschikken over morele countervailing powers zoals integriteit, betrokkenheid, moed, fatsoen en verantwoordelijkheidsgevoel. Controller zijn vraagt sterke schouders, een rechte rug kunnen houden en stevig in de schoenen staan.

Veranderingen beginnen vaak klein; haast onzichtbaar. Met een vernieuwd EICPC-bestuur ben ik bezig om op het fundament van onze jonge geschiedenis de missie en visie van het EICPC te herijken. En herijken is nodig omdat de wereld om ons heen verandert en wij daarin als public controllers een belangrijke rol hebben te vervullen en een boodschap hebben uit te dragen. Van nature richt het EICPC zich in verenigingsverband op de controller, werkzaam voor een publieke of not-for-profit-organisatie. Is de vereniging anno 2020 met het oog op de toekomst wel de juiste vorm om publieke controllers te binden? Zijn netwerken – communities of practice2 – waarin vraagstukken, dilemma’s, opinies enzovoort interactief worden gedeeld, misschien beter passend om onze rol te vervullen en een boodschap uit te dragen? Kan het EICPC een brug slaan tussen de controller in de publieke en de private sector? Steeds meer groeien immers in internationaal verband de publieke en de private controleregels naar elkaar toe. En zowel publieke als private organisaties staan onder druk van de publieke opinie om het goede goed te doen en bij te dragen aan een duurzame samenleving. De public controller richt zich op het bevorderen van maatschappelijk vertrouwen in en daarmee draagvlak voor de organisatie. Private organisaties willen ook vertrouwd worden en hebben aandacht voor governance-vraagstukken. In de private sector gaan steeds meer gezaghebbende stemmen op dat langeretermijn-meerwaarde nadrukkelijker doel moet zijn van de organisatie. Het gaat naast profit juist ook meer om purpose (de bedoeling). Het is wat wij ‘maatschappelijke meerwaarde’ noemen. Controllers uit beide sectoren kunnen van elkaar leren. En bijdragen aan het maatschappelijk draagvlak voor de organisaties waarvoor wij werken als onderdeel van een duurzame samenleving.

Veranderingen beginnen vaak klein. Als voorzitter van het EICPC leg ik vandaag een steen in de rivier. In de overtuiging dat ik daarmee – samen met het bestuur – een beweging op gang weet te brengen waardoor onze vereniging uitgroeit naar een actieve community van meer dan 15.000 (public) controllers. Een community die met trots in het publieke discours van zich laat horen en ook gehoord wordt als het gaat om in control zijn, publieke verantwoording en maatschappelijke meerwaarde (het goede goed doen). EICPC 2.0! Beyond finance and control.

1.‘Ambition must be made to counteract ambition. The interest of the man must be connected with the constitutional rights of the place. It may be a reflection on human nature that such devices should be necessary to control the abuses of government. But what is government itself but the greatest of all reflections on human nature? If men were angels, no government would be necessary, and no internal controls required. If angels were to govern men, neither external nor internal controls on government would be necessary. In framing a government which is to be administered by men over men, the great difficulty lies in this: you must first enable the government to control the governed; and the next place, oblige it to control itself.’

2. Communities of practice’ are groups of people who share a concern or a passion for something they do and learn how to do it better as they interact regularly.

Gepubliceerd op: vrijdag 6 december 2019
Laatste bijgewerkt op: dinsdag 7 januari 2020 om 23.24

TPC op

Linkedin

Sluit je aan bij de TPC Linked In-groep, neem deel aan discussies en ontmoet vakgenoten.

Naar Linked In