platform voor public governance, audit & control
  • Home
  • >
  • Nieuws
  • >
  • Fuseren goedkoper dan ambtelijk samenwerken

TPC op

Linkedin

Sluit je aan bij de TPC Linked In-groep, neem deel aan discussies en ontmoet vakgenoten.

Naar Linked In

Onderdeel van: EICPC

eicpc logo

Nieuws


Fuseren goedkoper dan ambtelijk samenwerken


Door: Binnenlands Bestuur
Laatste bijgewerkt op: donderdag 19 december 2019 om 16.50

Gemeenten die fuseren zijn voordeliger uit dan gemeenten die (ambtelijk) samenwerken. Vooral de personeelslasten dalen in gefuseerde organisaties aanzienlijk. Het is één van de conclusies die adviesbureau Leeuwendaal trekt na een inventarisatie van de ervaringen over de laatste vijf jaar in 13 herindelingen en 3 ambtelijke samenwerkingsverbanden.

Personeelskosten gedaald
In veel van de gefuseerde organisaties blijken met name  de personeelskosten aanzienlijk gedaald in vergelijking met de situatie  ervoor. ‘In de gemeenten Oldambt en  Sùdwest Fryslân bijvoorbeeld loopt  dit in de miljoenen euro’s’, stelt adviseur Han Hiemstra. Tegelijkertijd boeken veel gemeenten aantoonbare  kostenbesparingen op bijvoorbeeld  (onderhoud van) systemen en gebouwen, maar ook inkoop en externe  inhuur. Dit gebeurt ondanks de soms  hoge maar noodzakelijke eenmalige  investeringen. ‘Integrale ambtelijke  vormen van samenwerking, waarbij  meer dan drie gemeenten zijn betrokken en waar grote verschillen bestaan voor wat betreft profiel en visie, zijn slechts beperkt efficiënter dan zelfstandige gemeenten’, aldus Hiemstra.

Bestuurskracht verbeterd
Opmerkelijk is dat gemeenten die recent zijn opgeschaald daadwerkelijk hun bestuurskracht hebben verbeterd. Duidelijk is dat veel organisaties door een gemeentelijke fusie meer positie in de bestuurlijke omgeving hebben gekregen en dus ook bestuurskrachtiger zijn geworden. Hiemstra: ‘Dat komt op verschillende manieren tot uitdrukking. Provincies zien de nieuwe gemeente meer als gesprekspartner, zeker als de betreffende gemeente in de hiërarchie qua grootte aardig is opgeklommen. Maar ook ten aanzien van het contact met buurgemeenten, bedrijfsleven en maatschappelijk middenveld wordt door velen aangegeven dat de gemeente een ver- sterkte positie heeft gekregen.’ Verder blijkt dat fusiegemeente gemakkelijker bestuurlijke posities verwerven in commissies van bijvoorbeeld de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Dat heeft indirect positieve consequenties voor de eigen bestuurskracht.

Geen eenpitters meer
Na een herindeling is kwetsbaarheid van de ambtelijke organisatie geen onderwerp van gesprek meer. Eenpitters of heel brede specialisten komen in de nieuwe organisaties niet of nauwelijks meer voor. Ook de kwaliteit van de organisaties als geheel is volgens de geïnterviewde gemeentesecretarissen in het algemeen toegenomen. De onderzoekers plaatsen wel een kanttekening. Ze waarschuwen ervoor dat organisaties weliswaar minder kwetsbaar zijn geworden, maar dat in een aantal organisaties wel een nieuw soort kwetsbaarheid ontstaat als gevolg van doorgaande bezuinigingen op de formatie. ‘Het investeren in kwaliteit van medewerkers staat onder druk. Terwijl door alle betrokkenen wordt aangegeven dat na een fusie- of samenwerkingsproces juist méér moet worden geïnvesteerd in de kwaliteit van de organisatie en de medewerkers.’

Onderlinge verrekening
 De onderzoekers constateren verder dat op het vlak van de kwaliteit van dienstverlening – één van de centrale doelen van de opschaling – alle organisaties grote stappen zetten. Ze  maken aantoonbaar minder kosten dan de organisaties voorheen deden. ‘De voorlopige conclusies van de Rijksuniversiteit Groningen dat herindeling alleen maar tot duurdere organisaties leidt, is wat ons betreft dan ook voorbarig’, aldus Hiemstra. Voor wat betreft samenwerkingsorganisaties moet de conclusie volgens hem voorzichtiger zijn. Veel hangt samen met de wijze waarop de wijze van onderlinge verrekening is vormgegeven.

Cultuurverschillen minder belangrijk
Veel mislukte of moeizame fusies en samenwerkingsprocessen worden toegeschreven aan cultuurverschillen. De onderzoekers komen op basis van de gesprekken met gemeentesecretarissen en directeuren tot een andere conclusie. ‘Hoewel organisaties een heel andere bedrijfscultuur kunnen hebben, zien wij dat de culturele identiteit in de gemeentelijke organisaties de laatste jaren veel minder diepgeworteld is dan daarvoor,’ stelt Hiemstra. ‘Dit zal ongetwijfeld te maken hebben met het feit dat gemeentelijke organisaties de laatste decennia zijn gekanteld van naar binnen gekeerde organisaties naar klantgeoriënteerde en naar buiten gerichte organisaties. Het gaat vaak meer om algemene weerstand tegen verande-  ren dan om feitelijke cultuurverschillen tussen organisaties.’

Afstand tot burger kleiner
Een van de belangrijkste politieke argumenten tegen gemeentelijke fusies is de vergroting van de afstand tot de burger. Het is opmerkelijk dat juist een aantal fusiegemeenten door de fusie de afstand tot de burgers hebben weten te verkleinen. Hiemstra: ‘Veel gefuseerde gemeenten heb- ben door de fusie de mogelijkheid gekregen een professionele wijk- en dorpsgerichte wijze van dienstverlening te realiseren. Wijk- en dorpscontactfunctionarissen vervullen een belangrijke brug tussen burgers en de ambtelijke organisatie. De eigenheid van kernen is in een aantal fusiegemeenten niet alleen behouden, maar zelfs versterkt’.

Gepubliceerd op: dinsdag 16 april 2013 om 15.25
Laatste bijgewerkt op: donderdag 19 december 2019 om 16.50


Nieuws

Pijnpunten bij de controle van jeugdzorgorganisaties

woensdag 8 januari 2020 om 08.40
De accountantskosten van jeugdzorgorganisaties zijn veel hoger dan die van andere zorgorganisaties. Richard Knops, zelf tekenend accountant bij een grote jeugdzorginstelling, legt de toetsingscriteria van de geldverstrekkers (gemeenten en zorgverzekeraars) naast die van kwaliteitsbeoordelaars voor accountantskantoren en laat zien waar de pijnpunten zitten.
Lees verder op accountant.nl »